Menu




Door op de illustraties en de rode woorden in de tekst te klikken, worden er pop-ups met vergrote foto's of verdere informatie geopend. De pop-ups worden weer gesloten door er op te klikken.

N.B. Als deze functie niet werkt, moet u voor deze site de pop-up-beveiliging uitschakelen.
Wanneer u gebruik maakt van Google Chrome kan het zijn dat er helemaal geen pop-ups verschijnen. U moet dan uw browser-instellingen wijzigen om de pop-ups te kunnen zien.








Wie zijn wij?


Fred van der Zwet
leraar basisonderwijs
& (amateur-)fotograaf
(voor een van zijn foto's klik hier)

Roel den Dulk
loopbaanbegeleider / coach-trainer & tekstschrijver
(voor LinkedIn-profiel klik hier)











De opbouw




Met de opbouw zijn we samen 2 weken bezig. Het is steeds weer spannend als de 70 verhuisdozen met de voor ons zo bekende beeldjes van engelen, mensen en vele dieren, het mos, de huizen, tenten en hutjes, de 40 kisten zware stenen en de vele zakken zand, de bomen, struiken, plantjes, hekjes, vuurtjes en verdere attributen te voorschijn worden gehaald. Alles bij elkaar is het inmiddels ruim 30 m³ aan materiaal...



Toen we de opbouw nog thuis deden zorgden het ombouwen van onze tuinkamer tot het kerstdiorama ervoor dat ons huis behoorlijk op zijn kop stond. Van onder tot boven was het overal een grote puinhoop.



Al doen we de inrichting met z'n tweeën, voor de opbouw van het podium en de achterwand zijn we inmiddels afhankelijk geworden van anderen, zoals hier op een foto uit 2012 van de opbouw in Oosterblokker: vrijwilligers maken het grote tableau gereed voor de inrichting van het diorama. We zijn de vrijwilligers en de soms ook ingehuurde podiumbouwers die al het voorbereidende werk doen erg dankbaar. Zonder hun inzet zouden we het diorama niet ergens een plaats kunnen geven.











De schaapskooi krijgt vorm


Door op de foto van de schaapskooi te klikken is te zien hoe de kale grondplaat op de plek waar de herders gaan komen langzamerhand wordt getransformeerd tot een schaapskooi met vele tientallen schapen.











En als het diorama dan klaar is…








Vier foto’s van de opbouw in het Heiligenbeeldenmuseum in Vorden in 2010-2011.













En we maken elk jaar wel weer wat nieuws...


In 2014 kwam er een wijk met kooplieden voor Nazareth bij, waarbij met behulp van spiegels extra diepte is gesuggereerd).



En ook maakten we in 2014 een aanlegsteiger met een vissersboot (een schaalmodel van de vissersboot uit het begin van de jaartelling die archeologen in Israël hebben opgegraven).



In 2015 werd Bethlehem uitgebreid met een paar prachtige huizen en een straatje met de herberg.











Een bezoek aan Napels, de bakermat van de Napolitaanse kerststal


In het voorjaar van 2015 keken we onze ogen uit in de vele kerststalwinkels en -ateliers in Napels. We hebben ons heel erg ingehouden, maar voor deze beeldjes zijn we toch bezweken:

Twee vrolijke vrienden.



Een mandenverkoper voor op de markt van Bethlehem.



Een gehandicapte bedelaar met zijn zoontje.











Het diorama bij avond













































































































































































Een deel van de opstelling in Museumpark Heilig Landstichting Orientalis.

In de kerstperiode van 2018 staat het kerstdiorama geëxposeerd in Museumpark Orientalis bij Nijmegen

Van zaterdag 8 december 2018 t/m zondag 6 januari 2019 staat ons kerstdiorama opgesteld in het Binnenmuseum van MUSEUMPARK ORIENTALIS (HEILIG LAND STICHTING) in Berg en Dal bij NIJMEGEN. Deze opstelling zal wederom geheel anders zijn dan de voorafgaande jaren: de oppervlakte is wat groter en de vorm van het diorama is speelser dan alle vooafgaande jaren. De expositie van het diorama zal tijdens de kerstvakantie onderdeel zijn van HET FEEST VAN LICHT, de grootse, verrassende en sfeervolle jaarlijkse kerstviering in Orientalis met veel verrassende onderdelen; een happening van twee weken voor jong en oud, waar jaarlijks vele duizenden bezoekers op afkomen!

Wij zijn extra blij met een expositie in dit prachtige Museumpark, omdat het de laatste keer zal zijn dat we ons diorama in een nieuwe opstelling in een museum exposeren. En alles wat in ons diorama in miniatuur is te zien, is ook op ware grootte in Orientalis te vinden; een betere plek kunnen we ons dus niet voorstellen!
Onderstaand pdf-bestand geeft uitleg bij alle taferelen in het diorama (in verband met de te verwachten vele bezoekers uit Duitsland in Museumpark Orientalis, is deze uitleg ook in het Duits opgenomen:

UITLEG BIJ ALLE TAFERELEN UIT HET DIORAMA (klik op de afbeelding) / ERKLÄRUNG ALLER SZENEN DES DIORAMAS (NIEDERLÄNDISCH & DEUTSCH) (auf das Bild klicken).

De reden dat we ons diorama in Orientalis voor de laatste keer opbouwen is dat we, na vele jaren in de kersttijd op veel plekken in het land druk bezig zijn geweest met voorbereidingen, opbouw, inrichting en de vele bezoekers te woord staan, toe zijn aan een rustiger kerstperiode voor onszelf. Wat dat voor de toekomst van het diorama betekent weten we nog niet; er zijn verschillende belangstellenden die er iets mee willen na deze laatste expositie van ons, en wellicht dat er zich nog andere geïnteresseerden melden (wij laten ons graag verrassen, dus u mag ons altijd benaderen hierover). Zeker is in ieder geval dat wij het hierna niet meer jaarlijks ergens opbouwen en exposeren.

Dus zag je ons diorama nog niet eerder, kom dan tussen 8 december en 6 januari naar Museumpark Orientalis. En zag je het wel eerder: kom dan opnieuw kijken naar deze laatste en in ons beleven mooiste expositie van ons kunstwerk en laat je verrassen. Openingstijden:
8 en 9 december: 11.00-17.00 uur,
10 t/m 14 december: alleen open voor schoolklassen en groepen vanaf 10 personen,
15 en 16 december: 11.00-17.00 uur,
17 t/m 21 december: alleen open voor schoolklassen en groepen vanaf 10 personen,
22 t/m 26 december: 11.00-18.00 uur,
27, 28 en 29 december: 11.00-20.00 uur,
30 december t/m 6 januari: 11.00-18.00 uur.
(Informatie over het educatieve programma en groepsbezoeken bij het
museum).

Over ons kerstdiorama

Vanaf 1999 hebben wij in ons huis in het noorden van Friesland negen jaar lang in de kersttijd onze elk jaar omvangrijker wordende kerstgroep opgebouwd. Een paar honderd mens- en dierfiguren (schaal ca.1:11) kregen een plaats in een groot diorama, waarvoor wij elk jaar onze tuinkamer ontruimden. Om anderen ook te kunnen laten genieten van het tafereel, organiseerden we vele open-huisdagen, waar jaarlijks een paar honderd belangstellenden op afkwamen. Los van het feit dat een kerststal in dit niet-katholieke deel van ons land niet erg gebruikelijk is, is vooral de omvang van onze kerstgroep niet alledaags en dat betekende een jaarlijks groeiend aantal bezoekers, mede veroorzaakt door de vele media-aandacht die wij kregen, zowel in de regionale kranten en tijdschriften, als op de landelijke en regionale televisie en radio (zie de mediapagina van deze website).
De belangstelling werd op den duur echter zo groot, dat we in 2008 voor een andere opzet hebben gekozen. Sindsdien staat het diorama niet meer bij ons thuis opgesteld, maar wordt het steeds elders opgebouwd, op uitnodiging van een museum of andere expositieruimte. En de omvang is inmiddels uitgegroeid tot zo’n 1.800 mens- en dierfiguren.

Behalve om zijn omvang (het geheel heeft momenteel een oppervlakte van ruim 100 m² en een achterwand van meer dan 40 meter breed), wordt het diorama geroemd om zijn unieke opstelling met oog voor detail en met zijn vele verborgen oudchristelijke en voorchristelijke volkswijsheden en symbolieken (met bijbehorende uitleg) in de taferelen. En er zijn veel humoristische tafereeltjes in verwerkt.

Uitleg bij de opstellingen in 2012, 2014 en 2017 is terug te vinden op en te downloaden van de volgende webpagina's:

Het Kerstdiorama van Roel den Dulk en Fred van der Zwet in Cultureel Centrum Pancratius, Oosterblokker, 2012,
De grootste kerststal van Europa: Het unieke kerstdiorama van Roel den Dulk en Fred van der Zwet in Kloostermuseum Ter Apel, 2014,
Kerstdiorama van Roel den Dulk en Fred van der Zwet in het Natuurmuseum in Leeuwarden, 2017.

Ook wij zelf hebben een plek in het diorama gekregen. Met behulp van een 3D-printer hebben wij onszelf laten vereeuwigen. Hier zitten we samen met Charles Dickens (ter gelegenheid van het 25e Dickens Festijn in Deventer) aan een pul bier bij de herberg in Bethlehem.

Achtergronden en ontstaan van de kerststal

Een kerstgroep of kerststal kan helpen om iets van de betekenis van het kerstgebeuren te begrijpen. De eerste stal werd in 1223 met dit doel neergezet door Franciscus van Assisi; nog heel bescheiden met alleen Jozef, Maria en Jezus en daarbij een os en een ezel. De mis was toen in het Latijn en het volk begreep daar uiteraard weinig van. De kerststal, maar later in de Middeleeuwen ook de kerstspelen op de dorpspleinen, zorgden er samen met de prachtige voorstellingen in de glas-in-loodramen en de vele schilderingen en uit hout gesneden beelden in de kerken, voor dat de mensen begrepen waar het over ging.
Vanuit deze traditie wordt ook jaarlijks ons kerstdiorama opgebouwd. Daarbij is onze fascinatie voor de uitgebreide kerstgroepopstellingen compleet met dorpspleinen en allerlei taferelen uit het dagelijks leven van het gewone volk, die onder andere in Italië gewoon zijn, is ons diorama goed te zien. We voelen ons altijd weer erg geïnspireerd door deze taferelen, waarbij de kerstgroepen uit Napels de grootste bekendheid genieten (de Napolitaanse kerststal is voor kenners en liefhebbers in ieder geval meer dan een begrip).

De basis voor onze uitgebreide kerstgroep wordt gevormd door de mooie kerstgroepen die wij elk afzonderlijk bezaten en die, toen we elkaar in 1997 leerden kennen, door ons zijn samengevoegd tot een geheel. Die nieuwe samenstelling is sindsdien elk jaar uitgebreid. De beeldjes zijn grotendeels afkomstig uit kerstgroepen uit Zuid-Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Italië en Spanje. De dieren zijn voor een deel afkomstig uit de betere speelgoedzaken. Veel figuren hebben een andere 'rol' gekregen dan zij in hun oorspronkelijke groep hadden. Het materiaal waarvan de beeldjes zijn gemaakt is heel divers: berkalith (kunsthars), papier-maché, terracotta, hout, gips, kunststof en marmoline (geperst marmergruis vermengd met kunsthars). Alle beeldjes zijn met de hand beschilderd.
In het diorama zijn, behalve de stal en het drukke marktplein van en de dieren rondom Bethlehem, ook de velden met het engelenkoor en de herders met hun schapen, de Wijzen uit het Oosten, Herodes en de volkstelling, een bos met houthakkers, een waterpartij met vissers, bergen met stropers en wilde dieren, een woestijn met nomaden, en een stukje Egypte te zien.

Achter dit geheel staat een op vinyl gedrukte achterwand van 125 cm hoog en totaal 40 meter breed. Hierop is een uit foto's en schilderingen door ons samengesteld landschap afgebeeld met o.a. velden, het dorpsleven, bergen, bossen, een woestijn etc:



De opbouw in de afgelopen jaren

In 2008 was het de eerste keer dat het diorama niet bij ons thuis opgesteld stond. Die eerste keer buiten de deur was nog bescheiden door tafereeltjes uit het diorama in de vitrines van het BEZOEKERSCENTRUM TERPDORP HEGEBEINTUM bij ons in de buurt uit te stallen. Ondanks deze bescheiden opstelling kwamen al meteen die eerste keer "buiten de deur" honderden bezoekers op de expositie af. En die aantallen zijn elk jaar groter geworden.

De jaren daarna werd de opbouw sterk uitgebreid: in de kerstperioden van 2009 en 2010 en bijna het hele jaar 2011 kreeg het diorama een prominente plaats in het HEILIGENBEELDENMUSEUM in KRANENBURG bij Vorden (Gld) op een tableau van 40 m². Dat was 2,5 maal zo groot als bij ons thuis mogelijk was.

In de kerstperiode van 2012 werd het diorama opgebouwd in CULTUREEL CENTRUM PANCRATIUS in OOSTERBLOKKER bij Hoorn (Noord-Holland). Ook hier werd een tableau van ruim 40 m² ingericht.

Het diorama in 2013 in Ootmarsum.

In de kersttijd van 2013 was het diorama te zien in het voormalige klooster van Ootmarsum in Twente. Hier waren wij door STICHTING LITOUWEN in OOTMARSUM uitgenodigd om het kerstdiorama als prominent onderdeel van hun jaarlijkse kerststallenexpositie 'KERST IN BEELDEN' op te bouwen. In de 4 weken dat de expositie te zien was hebben ruim 8.000 bezoekers het toen inmiddels 50 m² grote diorama met enthousiasme bekeken.

In de kersttijd van 2014 stond het kerstdiorama opgesteld in de Kanunnikenkerk van het schitterende KLOOSTERMUSEUM TER APEL. Het diorama dat was opgebouwd op een podium van bijna 60 m² trok hier wederom zo'n 8.000 bezoekers. Zowel de regionale televisie uit Groningen, Drenthe en Duitsland, als radiozenders en dag- en weekbladen besteedden veel aandacht aan de expositie. En steeds waren de berichtgevingen, evenals de reacties van de duizenden bezoekers, enthousiast en vol verbazing. Naast de opstelling en inrichting droegen het educatieve programma en de verrassende uitleg die bij het geheel werd gegeven enorm bij aan het succes.

Bethlehem komt in zicht...

Reportage van GPTV, 8 december 2016.

In de kerstperiode van 2015 stond het kerstdiorama op uitnodiging van VVV Deventer in de schitterende BERGKERK in DEVENTER. Samen met een verbeelding van het kerstverhaal ‘Christmas Carol’ van Charles Dickens, vormde het diorama daar, ter gelegenheid van het 25e DICKENS FESTIJN de tentoonstelling ‘HET VERHAAL VAN KERST’.
De opstelling in DEVENTER was met zijn 65 m² uitgebreider dan alle voorgaande jaren. En er kwamen ruim 16.000 bezoekers op af.


Het diorama in Leeuwarden van boven en een rondwandeling eromheen.

In de kerstperiode van van 2016 was ons kerstdiorama opgebouwd in het NATUURMUSEUM FRYSLÂN in LEEUWARDEN. In de ruim 4 weken dat het hier werd geëxposeerd bezochten meer dan 9.500 mensen het museum om het diorama te zien. De opstelling in Leeuwarden was zowel qua vorm, als qua inrichting helemaal nieuw. Het diorama kreeg hier namelijk een overkapping en het stond midden in het atrium van het museum als een enorme kijkdoos met een oppervlakte van 100 m², waar het publiek helemaal omheen kon lopen om van alle kanten het leven in Bethelehem en omgeving te bekijken. Hiervoor hadden we veel nieuwe taferelen gemaakt o.a. door de talloze nieuwe beeldjes die het leven op de markt van Bethlehem, in de woestijn, op de velden en in de bergen nog mooier en spannender maakten dan het al was in de voorafgaande jaren. Zowel de landelijke als de regionale media en pers besteedden ook deze keer weer veel aandacht aan het diorama (zie de filmpjes en artikelen op de mediapagina van deze site).






De opbouw van het kerstdiorama in 2017 in ’s Hertogenbosch: een soort grote kijkdoos met twee lange zijden van elk 25 meter en twee korte zijden van elk 5,5 meter waar de bezoekers helemaal omheen konden lopen om er vanaf alle kanten in te kijken.

In de kersttijd van van 2017 werd ons diorama geëxposeerd in de voormalige NIEUWE SINT-JACOBSKERK in DEN BOSCH waarin momenteel Het Jheronimus Bosch Art Center is gevestigd, een cultureel centrum met reproducties op ware grootte van al het werk van de schilder Jeroen Bosch als hommage aan deze kunstenaar uit Den Bosch. Mede door de vele oude volkswijsheden en symbolische betekenissen die in ons diorama zijn verwerkt, paste de voorstelling uitstekend tussen het werk van Jeroen Bosch. Ook zijn werk wordt, evenals ons diorama, gekenmerkt door een veelheid aan symbolieken en verborgen wijsheden. Naar de expositie kwamen bijna 7.500 bezoekers kijken. De opstelling in Den Bosch was evenals in 2016 in Leeuwarden ruimtelijk met een overkapping. Voor een filmpje lopend rondom het kerstdiorama in Den Bosch klik hier. Voor door SBS6 gemaakte beelden over het kerstdiorama in Den Bosch klik hier.

Voor meer filmpjes en artikelen zie ook de mediapagina van deze site.

"De Hooiwagen" en De Landloper (De verloren zoon) van Jeroen Bosch kregen in Den Bosch een plaats in ons diorama op het veld en in de stadspoort van Nazareth.

Kerststallen van Papier

Behalve de expositie van het kerstdiorama in Museumpark Orientalis, wordt van 11 december 2018 t/m 27 januari 2019 een selectie uit onze grote verzameling PAPIEREN KERSTSTALLEN, COULISSENSTALLEN, BOUWPLATEN VAN KERSTSTALLEN en POP-UP KAARTEN EN UITKLAPBOEKEN MET KERSTSTALLEN tentoongesteld in SINT-JANSMUSEUM DE BOUWLOODS in ’s HERTOGENBOSCH.

Een tweede expositie van exemplaren uit deze collectie papieren stallen wordt van 12 t/m 23 december gehouden in HET WITTE KERKJE in GROOTRGAST.

Eerder werden deze papieren stallen geëxposeerd in MUSEUM DE SCHIERSTINS in VEENWOUDEN.

Een paar impressies uit De Schierstins.